I’n helpu ni i wneud y wefan hon yn well, mae’r gosodiadau cwcis wedi eu gosod i 'ganiatáu pob cwci'. Os byddwch yn parhau heb newid y gosodiadau hyn, rydych yn cydsynio i hyn ddigwydd – am ragor o wybodaeth ac i newid hyn ar unrhyw adeg, gweler ein polisi preifatrwydd. Preifatrwydd.   
Tywydd

Weather  |  Tide Tables

 

Hafan » Dysgu Am » Gwyddoniaeth » Cynefinoedd » Gwarchod ac Amddiffyn

Gwarchod ac Amddiffyn yn y Parc Cenedlaethol

Ystyr gwarchod rhywbeth yw ei gadw a'i amddiffyn rhag niwed. Mae'n ddyletswydd ar Awdurdod y Parc Cenedlaethol i warchod pob rhywogaeth o fewn y Parc rhag niwed neu golled, yn ogystal â'r man lle mae'n byw. Rheolir y broses o ofalu ac amddiffyn gan bobl arbennig fel Swyddogion Bioamrywiaeth a Chadwraeth, Parcmyn a Wardeiniaid. Gyda'i gilydd, maen nhw'n monitro (gwylio, arolygu a chofnodi) ac yn gofalu am gynefinoedd y Parc i sicrhau bod yr amgylchedd sy'n bodoli nawr yn Sir Benfro yma ar gyfer cenedlaethau i ddod.

Yn y Parc, mae gennym gymaint o gynefinoedd a rhywogaethau gwahanol sy'n arbennig ac yn unigryw fod angen i ni eu monitro a'u rheoli er mwyn eu hamddiffyn a'u helpu i ffynnu. Gyda rhai cynefinoedd mae hyn yn golygu cymryd camau penodol a gofalus iawn.

Llursod ar Arfordir Penfro.
Llursod ar Arfordir Penfro.​

Er enghraifft, cyfyngir y nifer o bobl sy'n cael ymweld â rhai o'r ynysoedd oddi ar y lan yn ystod y Gwanwyn a'r Haf er mwyn sicrhau nad oes unrhyw darfu ar yr adar môr sy'n nythu yno. Mewn ardaloedd eraill, rydyn ni'n gweithio gyda ffermwyr i newid yr amserau torri gwair er mwyn galluogi blodau gwyllt i hau eu hadau neu i adar sy'n nythu ar y tir fel yr Ehedydd i fagu eu rhai bach. Caiff rhai mannau eu gwarchod gan y gyfraith ac maen nhw angen gwaith monitro ychwanegol er mwyn gwarchod yr amgylcheddau arbennig hynny. Un enghraifft o hyn yw'r SoDdGA (Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig) ar hyd y godiroedd.

Mae rhai mannau mor boblogaidd gydag ymwelwyr fel eu bod angen cael eu monitro ac mae angen cyflwyno technegau rheoli, er enghraifft mae yna drefniadau arbennig i reoli traffig yn y tymor uchel yn Ninbych-y-pysgod a Thyddewi.

Cysylltiadau Ecolegol

Ystyr Ecoleg yw astudio pethau byw yn y cynefin ble maen nhw'n byw a sut maen nhw'n rhyngweithio gyda'i gilydd. O'r astudiaethau hyn, rydyn ni'n cael y term Ecosystem. Mae ecosystem yn disgrifio'r pethau byw mewn ardal a sut maen nhw'n perthyn i'r amgylchedd ffisegol yn ogystal â'i gilydd. Mae ecosystemau yn cynnwys cynefinoedd, e.e. mae'r traeth caregog yn gynefin mewn ecosystem forol.

Gellir cynnal cydbwysedd naturiol pob ecosystem trwy gadwraeth. Mae'r angen am gadwraeth yn deillio o'r rhagdybiaeth mai'r Ddaear yw Natur a bod gan y Ddaear derfyn ar yr adnoddau y gall eu cynhyrchu a'r gwastraff y gall ei amsugno. Mewn ecosystem iach mae yna fioamrywiaeth uchel, hy. Mwy o bethau byw ynddo. Pan fydd ecolegwyr yn astudio bioamrywiaeth, mae gan bob rhywogaeth yr un gwerth, waeth a yw'n brin neu'n gyffredin. Mae rhywogaethau cyffredin yn ddangosyddion da ar gyfer iechyd yr ardal - gorau po fwyaf ohonyn nhw sydd!

Mae bioamrywiaeth yn bwysig oherwydd mae gan bob rhywogaeth elfen o amrywiaeth genetig ac amrywiaeth esblygol. Y ddau fath yma o amrywiaeth sy'n gyrru esblygiad ac yn galluogi rhywogaethau i addasu i newidiadau yn yr amgylchedd. Amrywiaeth genetig yw'r amrywiadau bach o fewn rhywogaeth, e.e. mae pobl yn gyfuniad o sawl hil. Mae amrywiaeth esblygol yn golygu bod rhywogaeth newydd yn esblygu.

Gelwir lle rhywogaeth yn y cynefin yn gilfach neu, yn Saesneg, niche. Mae hyn yn golygu y man lle mae'n byw yn gorfforol a'r rôl sydd ganddo yn y cynefin.

Ar y Ddaear, mae yna gymaint o lefydd y gellir byw ynddynt ac mae hyn yn golygu miliynau o rywogaethau a phlaned amrywiol iawn. Mae'n bwysig iawn ein bod ni'n deall sut mae pob rhywogaeth ym mhob cynefin yn gysylltiedig â'i gilydd ac mae'n bwysig ein bod yn parchu pob rhywogaeth fel petaent yr un mor bwysig â'i gilydd yng nghydbwysedd y Ddaear.

Gwarchodaeth
Mae natur yn cael ei hamddiffyn a'i gwarchod mewn ardaloedd sydd wedi eu dynodi'n arbennig. Mae'r ardaloedd hyn yn gwarchod y bywyd gwyllt a'r cynefinoedd sydd ynddynt ac yn cael eu monitro (arsylwi) i wneud yn siŵr na ellir eu niweidio. Mae niweidio'r ardaloedd hyn sydd wedi eu hamddiffyn yn gallu arwain at erlyniaeth, dirwyon a charchar.

Mae'r rhwydwaith o ardaloedd cadwraeth a gydnabyddir yn rhyngwladol yr ydym yn eu gweld heddiw, wedi cymryd dros 50 mlynedd i ddatblygu. Mae gan Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro 12 Ardal Cadwraeth Arbennig (mae 3 ACA morol yn gorgyffwrdd tua 75% o forlin y Parc ac yn cynnwys tua 60% o’r ardal gyda’r glannau), pum Ardal Gwarchodaeth Arbennig (AGA), un Parth Cadwraeth Forol (PCF), saith Gwarchodfa Natur Genedlaethol (GNG) a 60 Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA).