I’n helpu ni i wneud y wefan hon yn well, mae’r gosodiadau cwcis wedi eu gosod i 'ganiatáu pob cwci'. Os byddwch yn parhau heb newid y gosodiadau hyn, rydych yn cydsynio i hyn ddigwydd – am ragor o wybodaeth ac i newid hyn ar unrhyw adeg, gweler ein polisi preifatrwydd. Preifatrwydd.   
Tywydd

Weather  |  Tide Tables

 

Hafan » Gofalu Am » Rheoli Tir er budd Cadwraeth » Rhywogaethau estron goresgynno » Pwyth mewn Pryd

Pwyth mewn Pryd

Mae'r prosiect Pwyth mewn Pryd yn targedu rhywogaethau estron goresgynnol (INNS), sef clymog Japan, Jac y Neidiwr a rhododendron, y gwyddom eu bod yn bresennol yng Nghwm Gwaun.

Maent hefyd ymysg y blaenoriaethau i weithredu arnynt yng Nghynllun Gweithredu ar Rywogaethau Dosbarthedig INNS yn Sir Benfro.

Ariannwyd y prosiect yn wreiddiol gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy ac mae wedi cael ei ymestyn gyda chyllid gan Lywodraeth Cymru.

Gall Cydlynydd Prosiect Pwyth mewn Pryd roi cyngor y tu allan i ardal y prosiect ond mae’n pwysleisio mai trafod, cydweithredu ac ymrwymiad sy’n bwysig i bawb sydd â phroblemau gyda rhywogaethau estron goresgynnol. Mae'r prosiect yn awyddus i glywed gan berchnogion tir a grwpiau cymunedol sydd â diddordeb, lle byddai modd sicrhau dull cydlynol o gydweithio.

Jac y neidiwr
Mynd i wraidd y broblem: Clirio Jac y neidiwr yng Nghwm Gwaun fel rhan o prosiect Pwyth mewn Pryd.

Mae rhywogaethau estron goresgynnol yn drech na rhywogaethau brodorol y DU; ac maent yn newid ecosystemau’n ffisegol ac yn gwneud difrod i eiddo. Gall rhai ohonynt, fel yr efwr enfawr, fod yn hynod niweidiol i iechyd pobl.

Anaml iawn y bydd trin y rhywogaethau hyn yn dameidiog yn llwyddo i fynd i'r afael â ffynonellau’r haint, sy’n awgrymu y bydd angen parhau i drin y broblem am gyfnod amhenodol. Nid yw’r driniaeth yn rhad - dywedir bod cost rheoli rhywogaethau estron goresgynnol yn £1.7 biliwn y flwyddyn yn y DU - felly mae atal y broblem yn haws na’i datrys.

Gan fod llawer o rywogaethau goresgynnol yn lledaenu ar hyd cyrsiau dŵr, mae’n ymddangos y byddai’n gost-effeithiol rheoli, ac yna amddiffyn, y dalgylch cyfan mewn ffordd gydgysylltiedig.

Bydd y prosiect, sy’n cael ei reoli gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol, yn treialu dull o’r fath yng Nghwm Gwaun.

Dalgylch Cwm Gwaun.Dalgylch Cwm Gwaun.​

Un o brif nodau’r prosiect yw gwella ymwybyddiaeth sefydliadau, unigolion a chymunedau o’r rhywogaethau estron goresgynnol hyn a meithrin gallu cymunedau lleol i'w monitro a’u rheoli ac unrhyw rai sy’n ailymddangos.

Bydd y prosiect yn defnyddio’r hyn a ddysgir o gynlluniau eraill, gan gynnwys Prosiectau Dileu Jac y Neidr yng Nghemaes a gynhaliwyd yn ddiweddar, a gafodd ei ariannu hefyd gan y Gronfa Datblygu Cynaliadwy.

Uchafbwyntiau’r prosiect
Mae dalgylch Clydach, sy’n rhan o is-ddalgylch Afon Nyfer, i’r dwyrain o ddalgylch Cwm Gwaun, bellach wedi’i gynnwys yn y prosiect sy’n canolbwyntio ar reoli Jac y Neidiwr.  Roedd hyn yn dilyn diddordeb Grŵp Llwybrau Casnewydd yn nalgylch Afon Nyfer a phryder yn ei gylch.  O dan arweiniad y Cadeirydd, Richard Hughes, mae’r grŵp yn gweithio’n agos gyda pherchnogion tir, grwpiau eraill o wirfoddolwyr, contractwr a Chydlynydd y Prosiect Pwyth mewn Pryd.

Mabwysiadodd Cyfeillion Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro safle yng Nghwm Gwaun yn 2015. Ers hynny mae’r safle wedi cael ei adfer yn anhygoel.  Mae’r grŵp bellach yn treulio llai o amser yn y safle - cwpl o oriau yn hytrach na diwrnod cyfan - sy’n golygu bod aelodau’r grwp yn gallu helpu gyda meysydd strategol eraill sy’n cael eu nodi gan y prosiect.

Mae grwpiau eraill fel Llais Llanychaer a myfyrwyr ar gwrs cadwraeth amgylcheddol yng Ngholeg Sir Benfro wedi bod yn gweithio gyda’r prosiect hefyd. Mae gwirfoddolwyr wedi bod yn rhan allweddol o’r prosiect, a hyd yma, maen nhw wedi cyfrannu dros 400 awr rhwng mis Ebrill a mis Rhagfyr 2017 yn unig.

Mae Pwyth mewn Pryd a’r Cwm yn Nhrecŵn yn parhau i gydweithio i fynd i’r afael â rhododendron ymledol. Rhoddodd hyfforddeion cynllun Sgiliau ar Waith Awdurdod y Parc Cenedlaethol eu sgiliau newydd ar waith yn 2017 a 2018. Mae Dŵr Cymru wedi bod yn cymryd rhan yn y prosiect hefyd.

2017 oedd y tymor cyntaf i Afon Gwaun yn ei chyfanrwydd gael ei chynnwys yn y mesurau rheoli, ac mae ardaloedd ffynhonnell gan gynnwys rhannau isaf Abergwaun a Mwsland yn cael eu datblygu.  Gwnaed hyn eto yn 2018 mewn partneriaeth â Chyngor Sir Penfro a Chyfoeth Naturiol Cymru.

Dogfennau cysylltiedig:
Jac y neidiwr: Beth yw’r broblem a sut i ymdrin â hi?
Adroddiad Diwedd Prosiect Pwyth mewn Pryd Awst 2016.